13 Οκτωβρίου | Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης: Τι πρέπει να γνωρίζει κάθε γυναίκα

Τι είναι η θρόμβωση και γιατί μας αφορά;

Η θρόμβωση είναι ο σχηματισμός θρόμβου αίματος μέσα σε ένα αιμοφόρο αγγείο, ο οποίος μπορεί να παρεμποδίσει τη φυσιολογική ροή του αίματος.

Η φλεβική θρομβοεμβολική νόσος περιλαμβάνει δύο σημαντικές καταστάσεις:

• Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (DVT): Σχηματισμός θρόμβου σε βαθιά φλέβα, συνήθως των κάτω άκρων.
• Πνευμονική εμβολή (PE): Εμφανίζεται όταν τμήμα ενός θρόμβου μετακινηθεί μέσω της κυκλοφορίας του αίματος προς τους πνεύμονες, προκαλώντας δυνητικά απειλητική για τη ζωή απόφραξη (CDC, 2025).

Η θρόμβωση αποτελεί σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Σύμφωνα με την ISTH, παθήσεις που σχετίζονται με θρομβωτικούς μηχανισμούς, συμπεριλαμβανομένων του εμφράγματος, του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και της φλεβικής θρομβοεμβολής, συνδέονται με περίπου έναν στους τέσσερις θανάτους παγκοσμίως (ISTH, 2026a).

Παρά τη σοβαρότητά της, η φλεβική θρόμβωση συχνά δεν αναγνωρίζεται εγκαίρως. Η γνώση των παραγόντων κινδύνου και των προειδοποιητικών συμπτωμάτων μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.

Θρόμβωση και γυναίκα: Πότε αυξάνεται ο κίνδυνος;

Οι ορμονικές μεταβολές, η εγκυμοσύνη, ορισμένες φαρμακευτικές θεραπείες και η κληρονομική προδιάθεση μπορούν να επηρεάσουν την ισορροπία του μηχανισμού πήξης του αίματος.

Υπάρχουν συγκεκριμένες περίοδοι στη ζωή μιας γυναίκας κατά τις οποίες απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή.

1. Αντισυλληπτικά και ορμονική θεραπεία

Τα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά που περιέχουν οιστρογόνα σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης. Ωστόσο, ο βαθμός κινδύνου διαφέρει ανάλογα με το σκεύασμα και τα ατομικά χαρακτηριστικά της γυναίκας.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν συνυπάρχουν παράγοντες όπως το ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης, η παχυσαρκία ή γνωστή θρομβοφιλία. Επιπλέον, στις γυναίκες ηλικίας 35 ετών και άνω που καπνίζουν, η χρήση συνδυασμένων ορμονικών αντισυλληπτικών συνδέεται με σημαντικούς καρδιαγγειακούς κινδύνους (CDC, 2024a).

Αντίστοιχα, η ορμονική θεραπεία της εμμηνόπαυσης μπορεί να επηρεάσει τον θρομβωτικό κίνδυνο, ιδίως όταν τα οιστρογόνα χορηγούνται από το στόμα. Η επιλογή θεραπείας χρειάζεται εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση (ACOG, 2013).

2. Εγκυμοσύνη και λοχεία

Η εγκυμοσύνη αποτελεί μία από τις σημαντικότερες φυσιολογικές περιόδους αυξημένης πηκτικότητας του αίματος.

Κατά την κύηση, ο οργανισμός ενεργοποιεί φυσικούς μηχανισμούς που περιορίζουν την απώλεια αίματος κατά τον τοκετό. Ωστόσο, οι μεταβολές αυτές, σε συνδυασμό με αλλαγές στη φλεβική κυκλοφορία, αυξάνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης.

Σύμφωνα με τα Centers for Disease Control and Prevention (CDC), η εγκυμοσύνη αυξάνει περίπου πέντε φορές τον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής.

Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα αυξημένος κατά τις πρώτες έξι εβδομάδες μετά τον τοκετό, ενώ μπορεί να παραμένει υψηλότερος από το φυσιολογικό για μεγαλύτερο διάστημα, έως και τρεις μήνες μετά τη γέννηση (CDC, 2024b).

Για τον λόγο αυτό, η εκτίμηση του ατομικού κινδύνου κατά την εγκυμοσύνη και τη λοχεία αποτελεί σημαντικό μέρος της μαιευτικής παρακολούθησης.

3. Θεραπείες γονιμότητας και εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF)

Οι θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής περιλαμβάνουν συχνά ορμονική διέγερση, η οποία μπορεί να επηρεάσει προσωρινά τον μηχανισμό πήξης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών (OHSS), κυρίως στις σοβαρές μορφές του, που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο θρομβοεμβολικών επιπλοκών.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Society of Hematology (ASH) επισημαίνουν ότι δεν απαιτείται συστηματική αντιθρομβωτική προφύλαξη σε όλες τις γυναίκες που υποβάλλονται σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Η ανάγκη προληπτικών μέτρων καθορίζεται από το εξατομικευμένο ιατρικό ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου (Bates et al., 2018).

Ο ρόλος του οικογενειακού ιστορικού και της θρομβοφιλίας

Η θρομβοφιλία περιγράφει την αυξημένη προδιάθεση για σχηματισμό θρόμβων και μπορεί να είναι κληρονομική ή επίκτητη.

Ορισμένες μορφές κληρονομικής θρομβοφιλίας επηρεάζουν τον μηχανισμό πήξης και αποκτούν ιδιαίτερη κλινική σημασία όταν συνδυάζονται με άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως η εγκυμοσύνη ή η χρήση οιστρογόνων.

Η ενημέρωση του θεράποντος ιατρού για προηγούμενα επεισόδια θρόμβωσης ή σχετικό οικογενειακό ιστορικό είναι σημαντική, ιδιαίτερα πριν από την έναρξη ορμονικών θεραπειών ή κατά τον προγραμματισμό εγκυμοσύνης.

Ο εργαστηριακός έλεγχος θρομβοφιλίας δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για όλες τις γυναίκες. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της ASH, διενεργείται επιλεκτικά, όταν υπάρχουν συγκεκριμένες κλινικές ενδείξεις και όταν το αποτέλεσμά του μπορεί να επηρεάσει τις θεραπευτικές αποφάσεις (Middeldorp et al., 2023).

Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούμε;

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Πιθανά συμπτώματα εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης:

• Οίδημα, συνήθως στο ένα κάτω άκρο.
• Πόνος ή ευαισθησία στη γάμπα ή στο πόδι.
• Τοπική αύξηση της θερμοκρασίας.
• Ερυθρότητα ή αλλαγή του χρώματος του δέρματος.

Πιθανά συμπτώματα πνευμονικής εμβολής:

• Αιφνίδια δύσπνοια.
• Πόνος στο στήθος, ιδιαίτερα κατά τη βαθιά αναπνοή.
• Ταχυκαρδία.
• Βήχας, ενδεχομένως με παρουσία αίματος.
• Ζάλη ή λιποθυμία.

Η υποψία εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση. Τα συμπτώματα πιθανής πνευμονικής εμβολής αποτελούν επείγουσα ιατρική κατάσταση και απαιτούν άμεση αναζήτηση επείγουσας βοήθειας (CDC, 2025).

Πρόληψη: Μικρές καθημερινές συνήθειες με ουσιαστική σημασία

Παρότι δεν μπορούν να προληφθούν όλα τα περιστατικά θρόμβωσης, η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και η κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου.

Κινηθείτε συχνά. Αποφύγετε την παρατεταμένη ακινησία, ιδιαίτερα κατά την πολύωρη εργασία σε καθιστή θέση ή κατά τη διάρκεια μεγάλων ταξιδιών. Σηκωθείτε και περπατήστε τακτικά, ενώ όταν κάθεστε μπορείτε να κάνετε απλές κινήσεις των κάτω άκρων (CDC, 2025).

Φροντίστε για επαρκή ενυδάτωση. Η καλή ενυδάτωση αποτελεί σημαντική συνήθεια για τη γενική υγεία, αν και δεν